Raport CSIS: "Border Security in a Time of Transformation"

Email Drukuj PDF

Nieustannie zmieniająca się politycznie i społecznie Europa – zwłaszcza w czasie kryzysu ekonomicznego, oraz zagrożeń takich jak globalny terroryzm -  boryka się coraz bardziej z problemem bezpieczeństwa granic. Problem jest o tyle poważny, że w świecie po 11 września 2001 pojawiło się kilka koncepcji zwiększenia efektywności zarządzania bezpieczeństwem na granicach. CSIS czyli Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych (amerykańska organizacja monitorująca globalne trendy polityczne, ekonomiczne i społeczne) w swoim raporcie pod tytułem „Bezpieczeństwo granic w okresie transformacji” z lipca 2010, autorstwa Ricka Nelsona analizuje tę problematykę, poświęcając cały rozdział polskiemu kontekstowi sprawy.

 

 

                Polska z kilku względów jest niezwykle istotnym ogniwem w obecnym europejskim, oraz światowym systemie zarządzania bezpieczeństwem na granicach. Po pierwsze integracja w ramach NATO, Unii Europejskiej, oraz  układu z Schengen spowodowały, że Polska znalazła się w ciągu 18 lat w całkowicie innej rzeczywistości. Próbując sprostać wymaganiom tej rzeczywistości Polska jako członek UE musiała zrewidować politykę ochrony swoich granic koncentrując się na ochronie w ramach jednolitego systemu ochrony zewnętrznej granicy Unii Europejskiej. W ciągu ostatnich dwóch lat na granicach Polski z krajami nienależącymi do UE dochodzi do systematycznego wzrostu przestępstw takich jak nielegalna imigracja, przemyt broni, alkoholu, wyrobów tytoniowych, handel ludźmi, oraz przemytu narkotyków. Według danych statystycznych Straży Granicznej, wartość skonfiskowanych dóbr pochodzących z przemytu w 2008 w porównaniu z rokiem 2007 prawie się podwoiła (największy wzrost zanotowano w przemycie narkotyków).

                Powodów, dla których Polska jest tak atrakcyjnym krajem dla przemytników i handlarzy ludźmi, jest wiele. Po pierwsze raport wskazuje na Polskę jako kraj z jedną z największych granic zewnętrznych układu z Schengen (1185 km plus 440 km granicy morskiej na Morzu Bałtyckim). Powoduje to zwiększenie zagrożenia nielegalnej imigracji, oraz nielegalnego handlu pochodzącego z krajów innych niż członków UE, traktujących Polskę ze swoim stabilnym wzrostem gospodarczym jako kraj tranzytowy, z którego terytorium łatwo poruszać się po całej Europie.

                Co Polska robi, aby te dane zamiast rosnąć malały? Implementując rozwiązania dotyczące bezpieczeństwa stref transgranicznych, do których Polska zobowiązała się wstępując do UE, oraz Schengen, postępując zgodnie z założeniami „Programu Zintegrowanego Zarządzania Granicą w latach 2007-2013” przyjętego przez Radę Ministrów w 2007 roku, oraz współpracując z instytucjami europejskimi takimi jak FRONTEX. FRONTEX (Europejska Agencja Zarządzania Kontrolą Zewnętrznych Granic Państw Członkowskich Unii Europejskiej) z siedzibą w Warszawie od czasu swojego powstania w 2005 zwiększyła swój budżet z 6.2 mln euro do ponad 80 mln euro w roku 2009. Zasoby kadrowe zwiększyły się o ponad 40%, co obrazuje rosnące znaczenie Agencji i zwiększenie zapotrzebowanie na jej działalność.

                O ile natomiast „Program  Zintegrowanego Zarządzania Granicą w latach 2007–2013” autor raportu krytykuje jako „zbyt ogólny” i „niezawierający mapy drogowej dążenia do postawionych w nim celów”, o tyle przychylne recenzje zbiera strategia reformy Straży Granicznej przewidziana na lata 2009-2015. Zakłada ona likwidację 23 jednostek terytorialnych SG na granicach wewnętrznych Układu z Schengen (zastąpić je mają zwiększone patrole SG składające się z wyszkolonych przez FRONTEX funkcjonariuszy SG uprawnionych do kontroli paszportowych i wizowych), i przerzucenie sił na granice zewnętrzne. Aby to osiągnąć, przewiduje się inwestycję rzędu 61 mln zł w latach 2010-2011. W porównaniu z wydanymi 897 mln złotych w latach 2007-2009, plany na najbliższe dwa lata nie pozwolą zaspokoić potrzeb technologicznych i infrastrukturalnych Straży Granicznej i Służby Celnej. Do najważniejszych zadań w tym zakresie należy usprawnienie infrastruktury radiokomunikacyjnej, szkoleniowej, oraz lotniczej (Polska zobowiązana jest do budowy baz lotniczych dla samolotów i helikopterów sił UE na swojej wschodniej granicy).

                Wymagania postawione przed Polską w celu lepszego zintegrowania systemów obserwacji, kontroli, oraz zabezpieczenia granicy wschodniej jako największej zewnętrznej granicy na wschodzie Unii Europejskiej są ogromne i wielokrotnie przewyższają polski potencjał ekonomiczny, technologiczny i kadrowy. Rekomendacje działań, które powinna powziąć administracja polska, są - bez pomocy Unii Europejskiej – niewykonalne. Wymagają także jasno sprecyzowanych strategii krótkoterminowych. Kluczowym sprawdzianem dla skuteczności skoordynowanych działań rodzimych instytucji będzie współpraca Straży Granicznej, Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Służby Celnej podczas Mistrzostw Europy w piłce nożnej EURO2012.

 

 

Bibliografia:

Border Security in a Time of Transformation Two International Case Studies—Poland and India, A Report of the CSIS Homeland Security & Counterterrorism Program, Europe Program, and South Asia Program, autorzy: Rick “Ozzie” Nelson, Heather A. Conley, Teresita C. Schaffer, Ben Bodurian, Jamie Kraut, T.J. Cipoletti, Uttara Dukkipati, Robin J. Walker, Ania Rajca, 14 lipca 2010 http://csis.org/files/publication/100715_Nelson_BorderSecurity_web.pdf