Amanda Paul (European Policy Centre): Utrzymać Partnerstwo Wschodnie

Email Drukuj PDF

Amanda Paul z European Policy Centre w Brukseli analizuje jakie konsekwencje będzie miał nadchodzący szczyt Partnerstwa Wschodniego w Wilnie dla przyszłości całego programu.

Na wstępie autorka podkreśla, że dziesięć lat po zainaugurowaniu Europejskiej Polityki Sąsiedztwa i cztery lata po utworzeniu programu Partnerstwa Wschodniego szczyt w Wilnie ma szansę przejść do historii, o ile w trakcie szczytu zostaną podpisane umowa stowarzyszeniowa Ukrainy z Unią Europejską i wstępne porozumienia pomiędzy UE a Gruzją i Mołdawią. Prawdziwym wyzwaniem będzie jednak to co nastąpi już po zakończeniu szczytu.

Przede wszystkim podczas gdy Ukraina będzie zobowiązania do rozpoczęcia procesu implementacji przepisów unijnych, co będzie zarówno drogie, jak i trudne do zrealizowania, Gruzja i Mołdawia będą musiały zmierzyć się z narastającą presją ze strony Rosji, która za wszelką cenę będzie chciała przyłączyć obydwa kraje do Unii Celnej z Białorusią i Kazachstanem.

Stanowisko Rosji w sprawie Partnerstwa Wschodniego pokazuje bowiem, że nie zrezygnowała ona ze swoich imperialnych ambicji względem najbliższych sąsiadów. Dążenia Rosji do utrzymania dominującej pozycji i dotychczasowych wpływów w byłych republikach postradzieckich widać na przykładzie prowadzonych przez Moskwę działań w tych krajach. Mają one zarówno zachęcić te kraje do współpracy z Rosją, czy to poprzez politykę nacisków, czy w ramach soft power, jak też spowolnić przemiany demokratyczne w tych państwach. Głównym obszarami nacisków są handel oraz polityka energetyczna i bezpieczeństwa.

Mimo iż przynajmniej do tej pory rosyjska strategia odnosiła skutek odwrotny do zamierzonego, przykład Armenii, która zrezygnowała z podpisania wstępnej umowy z UE na rzecz przyłączenia się do Unii Celnej, pokazuje, że może ona okazać się jednak skuteczna. Obecne położenie Mołdawii i Gruzji daje bowiem Rosji szerokie pole manewru w przyszłości. Wprowadzenie embarga na import mołdawskiego wina i deportacje mołdawskich pracowników  z terenów Rosji, jak też niemal stuprocentowe uzależnienie Kiszyniowa od dostaw gazu i ropy mogą mieć olbrzymie negatywne znaczenie dla mołdawskiej gospodarki, a tym samym stanowić istotny czynnik na rzecz zacieśnienia współpracy z Rosją. Z kolei Gruzja już od 2006 r. musi borykać się z polityką nacisków ze strony Rosji, m.in. zaangażowaniem się Moskwy w sprawę Osetii Południowej i Abchazji

Z drugiej strony również Unia Europejska będzie przechodzić czas przemian, związanych z wyborami do Europarlamentu na jesieni 2014 r. i wyborem nowego lidera. Co gorsza, o ile Rosja realizuje konkretną strategiczną wizję względem swoich zachodnich sąsiadów, o tyle trudno orzec jaka jest unijna strategia względem państw Europy Wschodniej. W swoich dotychczasowych działaniach Unia Europejska raczej marnotrawiła szanse na odegranie kluczowej roli w procesie transformacji tego regionu, co wynika tyleż z podziałów wewnątrz samej Unii co do głównych celów, jak też z obawy przed pogorszeniem stosunków z Rosją. Tym większe ma zatem znaczenie przygotowanie europejskiej strategii w zakresie Partnerstwa Wschodniego, która nie tylko przyśpieszyłaby prace techniczne, ale także miałaby pozytywny psychologiczny wpływ na gruzińskie i mołdawskie społeczeństwa. Amanda Paul jako przykłady konkretnych działań w ramach takiej strategii wymienia m.in. liberalizacje przepisów wizowych, złagodzenie negatywnych skutków rosyjskiej polityki handlowej względem członków PW, np. poprzez zniesienie ograniczeń na inne gruzińskie i mołdawskie produkty, rozpoczęcie prac nad stworzeniem zintegrowanej polityki energetycznej, czy też zwiększenie bezpośredniej pomocy finansowej dla krajów Partnerstwa Wschodniego. Równocześnie politycy europejscy powinni podjąć próby skierowania problemu rosyjskich sankcji do Światowej Organizacji Handlu.

Podsumowując, Amanda Paul stwierdza, że szczyt w Wilnie może stanowić impuls do skonsolidowania dotychczasowych działań Unii Europejskiej w zakresie programu Partnerstwa Wschodniego. Jeśli państwa członkowskie zdecydują się na zwiększenie swojego zaangażowania w realizację celów (bezpieczeństwa, stabilności i rozwoju), będzie to z korzyścią dla krajów Partnerstwa Wschodniego, samej Unii Europejskiej a także Rosji, gdzie być można przyczyni się to pobudzenia zmian demokratycznych.

 

Źródło: http://www.epc.eu/pub_details.php?cat_id=4&pub_id=3791