Saving the American Dream: raport Heritage Foundation z 2011 r.

Email Drukuj PDF

 

 

Czy główna przesłanka zbliżającego się rzekomo upadku hegemonii Stanów Zjednoczonych jest niepodważalna? Czy cięcia w budżecie obronnym USA są nieuniknione? A może istnieje alternatywa? Na te pytania odpowiedzieli w 2011 r. autorzy raportu Heritage Foundation pt. Saving the American Dream. Przedstawiamy streszczenie tego dokumentu, gdyż wiele jego tez pozostaje aktualnych.

Programy socjalne w budżecie Stanów Zjednoczonych na 2012 rok

Nowy budżet USA przyjęty przez administrację Baracka Obamę zakłada większe dochody i wydatki. Cięcia uderzają głównie w sektor obronny. Całość wydatków rządu w Waszyngtonie została zaplanowana na poziom 3,7 bilionów dolarów, tymczasem dochód wynikający z podatku ma wynieść 2,6 bilona dolarów. Dlatego też deficyt w roku 2012 ma osiągnąć sumę 1,1 biliona dolarów. Zmiany w stosunku do poprzedniego roku to obniżenie budżetu obronnego z 739 do 703 miliardów dolarów. To także cięcia w programach Medicare (z 495 do 493 miliardów dolarów), income security (z 605 do 546 miliardów dolarów) i sektorze zdrowotnym (z 377 do 369 miliardów dolarów)[1].

Przyjmując perspektywę trzydziestoletnią, należy stwierdzić, że jego wydatki stale rosną. Można jednak obserwować ich alokację między sektorami. Podczas gdy wydatki na obronę zostały drastycznie obcięte w czasie prezydentury Billa Clintona – w okresie rządów Georga W. Busha nastąpił poważny wzrost wydatków (Clinton 2001 – 414 miliardów dolarów, Bush 2009 – 712 miliardów). Budżet Obamy na 2012 rok odwraca tę tendencję i wprowadza stopniowe cięcia. Z kolei wydatki na Medicare rosną nieprzerwanie od 30 lat. Obecna administracja zdecydowała się na zaledwie kosmetyczne cięcia w wysokości 2 miliardów dolarów. Sektor zdrowotny zanotował w budżetach na rok 2011 i 2012 znaczny spadek, jednak spadał z poziomu najwyższego w historii (2009 – 303 miliardy dolarów, 2010 – 406 miliardów) zanotowanego w pierwszym roku budżetowym prezydentury Baracka Obamy[2].

Zmiany w budżecie obronnym można tłumaczyć odmienną polityką poszczególnych administracji w tym zakresie. Jednakże niezmienny wzrost wydatków na programy socjalne, takie jak Medicare i służba zdrowia może niepokoić. Należy zadać pytanie - czy ofiara tegorocznych negocjacji budżetowych – amerykański budżet obronny – została złożona niesłusznie? Być może najbardziej odpowiednim dla wprowadzania tak drastycznych cięć sektorem jest tak zwany ,,socjal”? Na takim stanowisku stoją eksperci Heritage Foundation, których autorski program reform przedstawiono poniżej.

Uratować Amerykański Sen

Konserwatyści na amerykańską modłę znaleźli alternatywne rozwiązanie dla budżetowych problemów Stanów Zjednoczonych. Ich zdaniem cięcie budżetu zbrojeniowego nie jest żadnym panaceum. W poszukiwaniu oszczędności patrzą w innym kierunku. Atakując obecny stan rzeczy z pozycji wolnorynkowych, specjaliści z Heritage Foundation przedstawiają swój pomysł na reformę budżetową. Alternatywą są według nich ,,wielkie wydatki rządowe i narastający dług publiczny, które zniszczą fundamenty gospodarki i odbiorą naszym dzieciom oraz wnukom Amerykański Sen[3]’’. Ich plan zakłada stopniową redukcję rozmiaru i skali wydatków rządowych, zbalansowanie budżetu i zmniejszenie długu. – Nasz plan zachęca również Amerykanów do większej odpowiedzialności fiskalnej – przekonują autorzy raportu[4].

Podstawowe zarzuty skierowali oni w stronę rozrośniętych programów socjalnych, czyli Medicare i Social Security. Eksperci HF twierdzą, że pieniądze przeznaczane na ich realizację są marnowane. Dzieje się tak, ponieważ nie są one odkładane na żaden fundusz, który zapewniłby wsparcie dla przyszłych pokoleń ale transferuje się je z jednego do drugiego amerykańskiego portfela w celu opłacenia bieżących potrzeb programów socjalnych. Każda nadwyżka jest natychmiast przekazywana na inne cele budżetowe. Zdaniem autorów raportu oznacza to nakładanie ,,zobowiązań na przyszłym przyszłe dochody Amerykanów, wśród których wielu jeszcze się nie urodziło[5]”.

Według wyliczeń Heritage Foundation wydatki rządu amerykańskiego od 2013 mają w galopującym tempie wzrastać, by w 2035 roku sięgnąć poziomu 35,2% PKB. Tymczasem dochody mają stopniowo wzrastać do 2020 roku i ustabilizować się na poziomie 19,3% PKB. Poskutkuje to postępującym wzrostem deficytu budżetowego liczonego w procentach PKB, który w 2035 sięgnie -15,9%.

Autorzy raportu uważają, że w obliczu tych faktów rząd federalny może wybrać jedno z trzech rozwiązań. Pierwsze to pozostawienie budżetu takim, jaki jest w nadziei, że rząd w Waszyngtonie jest ,,zbyt duży by upaść[6]”. Według HF to droga do nikąd. Drugi to podwyższenie podatków[7], które zdaniem twórców dokumentu doprowadziłoby do zrzucenia odpowiedzialności za opłacenie przywilejów socjalnych żyjących dziś jego beneficjentów na przyszłe pokolenia ,,Amerykanów dopiero wkraczających w dorosłe życie[8]”. Ponadto koszta opłacania Medicare, Mediaid i Social Security miałyby nieustannie rosnąć, by w roku 2082 sięgnąć absurdalnych rozmiarów, które w przypadku podatków korporacyjnych sięgnęłyby nawet 88%.

Ostatni wybór, za którym optuje Heritage Foundation to ,,rzeczywista reforma wydatków i problemu długu i rozpoczęcie przywracania rządowi federalnemu jego właściwych funkcji[9]”. Fundacja proponuje ,,usunąć przyczynę problemów wydatkowych za pomocą odniesienia się do nieutrzymywanych obietnic przywilejów, które nas (Amerykanów – przyp. aut.) przerastają[10]”. Eksperci organizacji chwalą się, że ich recepta pozwoli ,,zagwarantować ekonomiczne bezpieczeństwo Amerykanów w wieku średnim i starszych nawet przy redukcji narastającego długu który spadnie na barki młodych[11]”. Podkreślają, że samo cięcie wydatków na wojnę w Afganistanie, czy obcięcie pomocy zagranicznej nie pomoże w tym zadaniu. Pod nóż muszą pójść ,,discretionary spending”, czyli wydatki przeznaczone na przywileje w ramach wspomnianych programów socjalnych. HF przeciwstawia sobie wydatki tego sektora, które w 2011 sięgnęły 2,4 bilionów dolarów, wydatkom na wojnę z terroryzmem (159,3 miliardy), pomoc zagraniczną (28,6 miliarda) i budżet NASA (19,5 miliardów). Wydatki wojskowe wydają się być niewielkie w stosunku do rozrośniętego budżetu na Medicare, Medicaid i Social Security, oraz na inne obowiązkowe programy społeczne.

Plan Heritage Foundation zakłada szereg rozwiązań, mających przywrócić dyscyplinę budżetową i zmniejszyć wydatki rządu w Waszyngtonie. - Nasz plan zmniejsza wielkość rządu federalne, reenergetyzuje amerykańską przedsiębiorczość i transformuje system przywilejów by zapewnić prawdziwe bezpieczeństwo ekonomiczne bez przekazywania niszczycielskiego brzemienia finansowego na młodsze generacje – piszą jego autorzy[12].

,,Saving the American Dream’’ zakłada:

· Zbalansowanie budżetu federalnego w ciągu dekady I wyznaczenie maksymalnych dochodów Waszyngtonu na poziomie 18,5% PKB. Owa wartość wynika z faktu, że jest to ,,historyczna średnia” wydatków federalnych w Stanach Zjednoczonych.

· Zmniejszenie długu publicznego do 30% PKB w ciągu 25 lat i przygotowanie do dalszej obniżki w następnych latach. Według wyliczeń Congressional Budget Office cytowanego przez HF, w wypadku braku reform za 25 lat sięgnie on poziomu 185% PKB. Fundacja chce temu zapobiec.

· Zmniejszenie o połowę rządu federalnego w przeciągu najbliższych 25 lat. W przeciwnym wypadku wybuja on do wielkości jednej trzeciej amerykańskiej gospodarki, ,,gdy dziecko urodzone dzisiaj ukończy college”.

· Zablokowanie zaplanowanych podwyżek podatków i zastąpienie niesprawiedliwego prawa podatkowego całkowicie nowym systemem. HF pragnie zamienić istniejący ,,bizantyjski” system nowym, dużo prostszym, który zminimalizuje różnice podatkowe i ,,perwersyjne zapędy” rządu federalnego.

· Co najbardziej istotne z puntku widzenia tej pracy. Zabezpieczenie amerykańskich interesów na świecie poprzez zapewnienie pełnego finansowania dla budżetu obronnego.

· Usunięcie Obamacare i stworzenie systemu służby zdrowia który jest do utrzymania. Zakłada on wybór, konkurencję i innowację na poziomie państwowym – zdaniem autorów raportu – niezbędne dla zachowania kontroli nad ukrytymi kosztami przy jednoczesnym zapewnieniu trwałej ochrony. Ma to być możliwe dzięki obcięciu subsydiów i stworzeniu ulg podatkowych dla tego sektora.

· Przekształcenie Social Security i Medicare w zrównoważone programy, które będą skutecznie służyć przyszłym pokoleniom Amerykanów. Ma w tym pomóc racjonalizacja wydatków sektora, która wyeliminuje konieczność podnoszenia podatków.

· Stworzenie silnych zachęt do przedsiębiorczości dla obywateli USA, które mają sprawić, że będą się oni coraz bardziej uniezależniać od programów socjalnych. Obniżenie podatków i reforma Social Security mają ich zachęcić do samodzielnego oszczędzania na przyszłość oraz pomnażania kapitału.

Rozwiązania

Plan Heritage Foundation to pakiet poważnych reform, które można określić jako powrót do wizji ograniczonego państwa, opartego na ,,partnerstwie pomiędzy tymi, którzy żyją, którzy umarli i którzy dopiero mają się narodzić”, jak zdefiniował je twórca nowoczesnego konserwatyzmu – Edmund Burke, na którego słowa powołuje się we wstępie do opracowania przewodniczący Heritage Foundation, Edwin J. Feulner[13].

Social Security

To największy program budżetu federalnego. Zapewnia świadczenia emerytalne dla pracowników i ich małżonków, świadczenia dla rodzin zmarłych pracowników oraz korzyści finansowe dla ofiar wypadków, które nie mogą podjąć pracy. Program pożera 12,4% podatku dochodowego którego obciążenie rozłożone jest po równo między pracodawcą, a pracownikiem. Heritage Foundation informuje, że w 2009 roku na ów program wydano 685,8 miliarda dolarów. Ponato Social Security posiada odłożone w latach 1983-2009 na funduszu trustowym 2,5 biliona dolarów. Ale ,,tych pieniędzy w rzeczywistości nie ma, ponieważ Kongres wydaje je na wszystkie wydatki, od dróg po korporacyjne zabezpieczenie socjalne[14]”. Według autorów raportu, te straty będą do uzupełnienia tylko dzięki pożyczkom lub zwiększeniu podatków. W innym wypadku przy zachowaniu obecnego stanu rzeczy w 2037 amerykańskich emerytów czekają cięcia świadczeń na poziomie około 22 procent.

Fundacja proponuje w zamian:

· Transformację Social Security w system ,,zastępujący dochody’’, a zatem płaskie świadczenia dla tych, którzy pracują dłużej niż 35 lat pozwalający im uniknąć ubóstwa na emeryturze.

· Mniejsze świadczenia dla emerytów z wyższym dochodem czerpiący go z innych źródeł, niż Social Security i brak świadczeń dla najbogatszych z nich. Ten system miałby zastąpić obecną metodę, która opodatkowuje nawet najskromniejsze świadczenia dla seniorów, a co za tym idzie redukuje je.

· Stworzenie zachęt do oszczędzania na starość. Zgromadzone w ten sposób środki pomogą utrzymać się Amerykanom na emeryturze.

· Wzrost wieku emerytalnego, ze względu na wzrastającą długość życia w USA

· Stworzenie przywilejów dla pracowników pozostających w pracy po przekroczeniu wieku emerytalnego.

,,Nowe Social Security ma być racjonalne, przewidywalne i do utrzymania” – piszą autorzy raportu.

Medicare

Jest to program ubezpieczeń dla Amerykanów po 65 roku życia oraz inwalidów. Na jego wydatki zostanie przeznaczone w 2011 roku 549 miliardów dolarów. Dzieli się on na cztery części:

· Część A: Hospitalizacja, hospicja, część opieki zdrowotnej w domu (2,9 procent podatku dochodowego). Według HF przyszłe wydatki w tym zakresie przewyższą jednak wysokość dochodu podatkowego.

· Część B: Nieobowiązkowe usługi medyczne. 25% kosztów pokrywa system przywilejów zależnych od wysokości zarobków. Pozostałe 75% opłacają podatnicy.

· Część C: Medicare Advantage – program nieobowiązkowy. Zawiera w sobie prywatne plany zdrowotne które – jak wskazuje HF – rywalizują z programami już działającymi w ramach Medicare. Opłacany przez kombinację subsydiów, w tym środków z części A.

· Część D: Program refundacji leków. Opłacany przez podatników w zależności od dochodów (ok. 10%) oraz rząd federalny (82%). Zasobni emeryci objęci programem opłacają nawet 80% ceny leku, a zatem są opodatkowani wtórnie[15].

Program reformy opracowany przez Fundację zakłada umożliwienie pełnego wyboru programu opieki zdrowotnej dla seniorów. Podstawowe mechanizmy Medicare miałyby pozostać niezmienione ale z uwzględnieniem ryzyka. Nowe zasady ubezpieczenia zdrowotnego mają być możliwe do opłacenia przez budżet. Każdy z programów ma zawierać szczegółowe wymagania pozwalające na gromadzenie środków niezbędnych do ich realizacji. Dzięki zwiększeniu wyboru i konkurencji zreformowany Medicare ma zapewniać lepszą opiekę i ,,prawdziwą służbę zdrowia za mniej pieniędzy”. Wartość finansowa wsparcia dla zamożnych emerytów spadnie, ale wszyscy ludzie z tej grupy będą mieli dostęp do jednego programu zapewniającego odpowiednią obsługę, bez konieczności wykupu dodatkowych ubezpieczeń na pokrycie nagłych, zaskakujących wypadków. HF zakłada pięcioletni okres przystosowawczy. Część A ma zostać zastąpiona przez nowy system płatności dla więcej zarabiających. Wkład do części B i D ma wzrastać w zależności od dochodów. Najwięcej zarabiający mieliby opłacać 100% kosztów części B i D.

Program reformy zakłada:

· Redukcję subsydiów i wycofanie ich dla więcej zarabiających

· Dodatkowa dopłata 10% obsługi opieki zdrowotnej w domu

· Zwiększenie dopłat na części B i D

· Zmniejszenie restrykcji w ramach kontraktów lekarz-pacjent

· Skierowanie oszczędności Medicare tylko na cele tego programu

· Wprowadzenie przejrzystości do finansów lekarzy i fizjoterapeutów

· Pozwalanie emerytom na zachowanie dotychczasowych programów zdrowotnych bez konieczności obniżania jakości usług

Wprowadzone zmiany mają zmniejszyć wydatki rządu federalnego na programy opieki zdrowotnej oraz Social Security. Według wyliczeń Fundacji bez reformy w 2035 roku Waszyngton na opłatę przywilejów socjalnych będzie zmuszony przeznaczać aż 17,1%. Przy zastosowaniu reformy HF wydatki zmniejszą się z ponad 10% obecnie do 9,1% w 2035 i względnie się ustabilizują[16].

W dziedzinie rodzinnej opieki zdrowotnej HF zwraca uwagę na stale rosnące koszty tego sektora. Zdaniem ekspertów Fundacji rządowy program jest scentralizowany. Sami proponują opcję nakierowaną na konsumenta i opartą o zasady rynkowe. Początkiem ma być usunięcie Obamacare.

Zdaniem autorów raportu reforma HF zaprezentowana we wcześniejszych pracach organizacji gwarantuje stworzenie wypłacalnego systemu ochrony zdrowia który jest oparty o wybór konsumenta i właścicielstwo usług zdrowotnych, w powiązaniu z infrastrukturą zapewniającą konkurencję planów prywatnych i wspomaganą przez rząd innowację. Zakłada również usunięcie barier dla konsumentów, które nie pozwalają im obecnie zakupywać pożądanych przez nich usług medycznych, a także rozwinięcie mechanizmów określania ryzyka dla przypadków, w których ciężko o ubezpieczenie. Chodzi tutaj także o nowe, indywidualne plany oraz wspieranie inicjatyw państwowych promujących nowe rozwiązania nakierowane na rynek i konsumenta.

Podsumowanie

Heritage Foundation przedstawiła spójny i odważny plan reform dla Stanów Zjednoczonych. Jego główne przesłanie, to próba uświadomienia opinii publicznej, że budżet zbrojeniowy nie może być kozłem ofiarnym rozpustnej polityki socjalnej obecnej administracji. Według ekspertów odpowiedzialnych za ,,Saving the American Dream” wydatki spoza sektora obrony narodowej ,,powinny wrócić do poziomu z 2008 roku[17]”, a zatem początków rządu administracji Demokratów pod przywództwem prezydenta Baracka Obamy. Według HF rząd powinen skupić się na małej liczbie zadań ,,mu właściwych[18]”, przekazując kompetencje innego rodzaju mechanizmom lokalnym. Oprócz zarysowanych wyżej reform zaprojektowanych przez Fundację, proponuje ona także reformy w innych sektorach. Chodzi tu o:

· Reformę wydatków na walkę z biedą połączoną z wprowadzeniem realnych zmian podatkowych dających nowe miejsca pracy, a więc realne remedium w walce z ubóstwem.

· Pozbycie się niepotrzebnych środków będących w dyspozycji Administracji, takich jak lokale, niewykorzystane sprzęty, itp. Dałoby to naturalne oszczędności które mogłyby zostać skierowane na spłacanie dużego długu federalnego.

· Reforma samego procesu budżetowego dzięki stworzeniu solidnych ograniczeń wydatków rządowych jako takich.

Wszystko to ma służyć utworzeniu systemu, który umożliwiałby Waszyngtonowi w sposób efektywny pełnić jego podstawową – zdaniem konserwatystów z HF – rolę, czyli zapewnienie obywatelom USA bezpieczeństwa[19]. Eksperci organizacji walczą z mitem o rozrośniętym do nienormalnego poziomu budżetem zbrojeniowym. Wskazują, że od ataku na World Trade Center 11 września 2001 roku wydatki federalne na ten cel wzrosły do wysokiego poziomu 5% ale i tak nawet nie sięgnęły skali z lat 60’ (9%) i 80’ (6%)[20]. Proponują oni obniżenie wydatków do 4% i pozostawieniem ich na takim poziomie. Reforma zakłada przekształcenie systemu przywilejów wojskowych bez  szkody dla weteranów i żołnierzy-emerytów przy zapewnieniu pełnej wydajności amerykańskiego wojska[21].

Aby wynagrodzić społeczeństwu ograniczenie usług świadczonych przez rząd, Fundacja proponuje reformę podatkową w duchu klasycznego konserwatyzmu, zakładającą niski podatek liniowy, uproszczenie całego systemu, odejście od podatkowania oszczędności (które naturalnie zasilają inwestycje) oraz zmniejszenie różnic podatkowych wywalczonych przez grupy lobbingowe.

Główny cel reformy HF to zbalansowanie budżetu bez konieczności odzierania z funduszy sektora obronnego. Mit o konieczności przeprowadzenia drastycznych cięć w tym obszarze opanował debatę publiczną w Stanach Zjednoczonych na przełomie lat 2011 i 2012.

Heritage Foundation prezentuje solidny, merytoryczny program będący wyzwaniem dla obrońców systemu przywilejów, których twarzą jest Barack Obama. Budżet rządu USA po zakończeniu przekształceń proponowanych przez Fundację miałby być mniejszy, wydajniejszy i nakierowany na konieczne wydatki. Z kolei obywatele USA w nowym systemie mieliby być mniej obciążeni podatkowo, mniej zniewoleni systemowo i bardziej chętni do samodzielnej realizacji swojej wersji Amerykańskiego Snu.

Opracował: Wojciech Jakóbik

Źródło: http://www.savingthedream.org/about-the-plan/plan-details/



[1] 30 years of spending priorities, White House Office of Management and Budget, opracowanie Washington Post, http://www.washingtonpost.com/wp-srv/special/politics/30-years-spending-priorities-federal-budget-2012/

[2] Ibidem.

[3] Saving the American Dream: The Heritage Plan to fix the debt, cut spending and restore prosperity, Heritage Foundation 2011, s. 3.

[4] Ibidem, s.1.

[5] Ibidem, s.4.

[6] Ibidem, s.5.

[7] Ibidem

[8] Ibidem

[9] Ibidem, s.6

[10] Ibidem, s.7.

[11] Ibidem

[12] Ibidem, s.8.

[13] Ibidem, s.2.

[14] Ibidem, s.11.

[15] Ibidem, s.17.

[16] Ibidem, s.18.

[17] Ibidem, s.30.

[18] Ibidem, s.29.

[19] Ibidem, s.31.

[20] Ibidem

[21] Ibidem