Stratfor: podłoże sporu japońsko-chińskiego

Email Drukuj PDF

W cotygodniowej analizie bieżących wydarzeń politycznych, Roger Baker z agencji Stratfor skupia się na relacjach pomiędzy Japonią a Chinami, które, w przededniu nadchodzącej 40. rocznicy unormowania wzajemnych stosunków dyplomatycznych, stoją obecnie na skraju poważnego konfliktu, który dotyczy niezamieszkałego łańcucha wysp na Morzu Chińskim znanych jako wysypy Seraku (wersja japońska) lub też Diaoyu (wersja chińska). Zdaniem Bakera dotychczasowe działania Pekinu, mające na celu rozbudowę i modernizację marynarki, nie tylko są postrzegane przez władze w Tokio jako żywotne zagrożenie japońskich interesów, ale co ważniejsze, mogą spowodować odwrót od polityki pacyfizmu, charakteryzującej japońską politykę od czasów zakończenie II wojny światowej.

Łańcuch wysp Senkaku/Diaoyu do tej pory nie odgrywał większej roli we wzajemnych relacjach japońsko-chińskich, co wynikało z obustronnego porozumienia, w ramach którego Japonia zobowiązywała się nie pozwolić nikomu na ich użytkowanie, Chiny natomiast zgodziły się opóźnić wszelkie roszczenia do wysp. W efekcie, poza nielicznymi incydentami, spór nie zakłócał relacji handlowych i stosunków politycznych. Sytuacja uległa zmianie, gdy w kwietniu tego roku podczas wizyty w Stanach Zjednoczonych gubernator Tokio Shintaro Ishihara zapowiedział, iż władze miejskie planują odkupić od prywatnego właściciela 3 spośród 5 wysp i postawić tam posterunki ochrony. Odczuwając wewnętrzne naciski rząd japoński zdecydował się na „nacjonalizację” wysp, uznając to za najmniej kontrowersyjne rozwiązanie, zakładając przy tym, iż jako właściciel będzie w stanie w dalszym ciągu wywiązywać się z porozumienia z Chinami. Z drugiej strony władze chińskie próbowały wykorzystać sytuację wspierając anty-japońskie manifestacje i protesty zarówno w samych Chinach, jak i działania aktywistów z Hong Kongu. Po miesiącu napięć społecznych obie strony obecnie próbują załagodzić konflikt i uspokoić nastroje społeczne, które zwłaszcza w Chinach wymknęły się spod kontroli rządu.

Zdaniem Bakera spór, który dotyczy państw o drugiej i trzeciej gospodarce świata, jest odzwierciedleniem wewnętrznych kryzysów politycznych w kraju i niepewnej sytuacji gospodarczej, oraz, co istotniejsze, odzwierciedla on również bardzo różne stanowiska obu krajów w zakresie równowagi sił w Azji Wschodniej. Z jednej strony Chiny, które doświadczyły kilku dekad szybkiego wzrostu gospodarczego, znajdują się obecnie w obliczu kryzysu systemowego, podobnego do tego jaki przeżywała Japonia na początku lat 90, a pozostałe azjatyckie tygrysy w latach kolejnych. Osiągnięcie kresu rozwoju dotychczasowego modelu gospodarki, dodatkowo towarzysząca temu zmiana lidera partii komunistycznej i rozwój armii sprawia, iż Chiny muszą uporać się z nowymi problemami wewnętrznymi. Z drugiej strony Japonia, która przez blisko dwie dekady doświadczała stagnacji wzrostu gospodarczego, jest w okresie zmian na krajowej scenie politycznej, gdzie niezależni kandydaci i pojawiające się partie regionalne próbują podważyć dotychczasowe status quo. Równocześnie jednak pod wpływem chińskiego boomu gospodarczego, północnokoreańskiego programu atomowego, czy nawet zwiększonego militaryzmu Korei Południowej, Japonia, przy wsparciu USA, zaczęła inwestować w swoją politykę obronną, poprzez m.in. podniesienie status agencji obrony do rangi ministerstwa obrony, rozszerzenie działań szkoleniowych między siłami zbrojnymi oraz z ich cywilnymi odpowiednikami, zintegrowanie w większym stopniu własnych systemów antyrakietowych z amerykańskimi, czy wreszcie rozpoczęcie wdrażania do służby własnych śmigłowcowców (okrętów, których podstawową cechą jest przystosowanie do bazowania na nich śmigłowców, ang. helicopter carrier).

Wszystko to sprawia, iż spór o łańcuch wysp nabiera znaczenia kolejnego wyścigu mocarstw w regionie Azji Wschodniej, a oba kraje widząc wzrost nacjonalizmu, widocznego przy okazji sporu o wyspy Senkaku/Diaoyu, przewidują coraz aktywniejszą rolę dla swoich sił zbrojnych. Ponieważ zaś Japonia i Chiny znajdują się w tej samej strategicznej przestrzeni, dodatkowo zagęszczonej przez zwrot amerykańskiej polityki zagranicznej i zwiększony nacisk na region Azji i Pacyfiku, zmiany w równowadze sił będą decydować także o przyszłej roli USA w tym regionie.

Źródło: http://www.stratfor.com/weekly/understanding-china-japan-island-conflict?utm_source=freelist-f&utm_medium=email&utm_campaign=20120925&utm_term=gweekly&utm_content=readmore&elq=5ef50ce340e542ba822c85e3c25e371c